Sobota, 20 sierpnia 2022

Wariant Omicron: Co tym razem jest inaczej?

9 maja 2022

Kilka miesięcy temu w Republice Południowej Afryki zidentyfikowano nowy, budzący obawy wariant COVID-19, który od tego czasu zmienił krajobraz zachorowań na całym świecie: wariant Omicron. W chwili pisania tego bloga liczba zachorowań wzrasta niemal we wszystkich regionach, w których wariant ten się rozprzestrzenił; w niektórych regionach odnotowuje się najwyższą liczbę zachorowań w historii i nie widać oznak spowolnienia. Ze względu na zdolność do tak szybkiego rozprzestrzeniania się, nawet w dobrze zaszczepionych populacjach, duża liczba mutacji genetycznych, które wystąpiły w tym wariancie, zaczęła już wywoływać zmiany fenotypowe w zakresie zdolności przenoszenia. Jednak ponieważ jest to tak wczesny etap badań, tak naprawdę niewiele wiadomo na temat wariantu Omicron i jego zdolności chorobotwórczych. Co ważniejsze, nadal nie jest jasne, czy zmiany te powinny zwiększyć, czy też zmniejszyć związaną z nim zachorowalność i śmiertelność.

Najważniejsze obserwacje dotyczące wariantu Omicron

Wszyscy zastanawiają się przede wszystkim, czy ten nowy wariant jest bardziej zakaźny (jak dotąd zdecydowanie tak), o ile cięższy będzie przebieg choroby i jakie objawy będzie wywoływał. Wiele jeszcze nie wiadomo, ale ponieważ w erze COVID badania przebiegają tak szybko (w chwili publikacji tego bloga podane tu informacje mogą być już nieaktualne), istnieją już pewne wskazówki, które mogą pomóc w przewidywaniu przebiegu choroby.

Różnice w laboratorium

Przy tak dużej różnorodności genetycznej ten nowy Omicron prawdopodobnie będzie zachowywał się znacznie inaczej niż jakikolwiek inny szczep SARS-CoV-2. Chociaż dane wymagają weryfikacji, jedna z grup wysunęła przypuszczenie, że Omicron zawiera 26 mutacji aminokwasowych, w tym 23 substytucje, dwie delecje i jedną insercję. Ta insercja wydaje się być unikalna dla Omicron, a możliwe sekwencje DNA, które pokrywają się ze zidentyfikowaną insercją białkową, dobrze pasują do sekwencji znalezionych w genomach zarówno ludzi, jak i innych koronawirusów wywołujących przeziębienie. Dlatego dane te, choć wstępne, mogą wskazywać, że ten nowy wariant uzyskał nowe sekwencje z któregokolwiek organizmu, potencjalnie u osoby z obniżoną odpornością.1

Co to wszystko oznacza dla jego zdolności do zakażania komórek ludzkich? W jednym z badań, które nie zostało jeszcze zrecenzowane, wykorzystano badania histopatologiczne, aby zasugerować, że ten wariant ma zwiększoną zdolność do zakażania ludzkich komórek oskrzeli, ale jest znacznie mniej skuteczny w zakażaniu komórek w płucach2.2 Obserwacja ta ma pewne potwierdzenie, ponieważ w dwóch oddzielnych artykułach w druku przedstawiono dowody na to, że wariant Omicron nie zakaża komórek wykazujących wysoki poziom transmembranowej proteazy serynowej 2 (TMPRSS2). Białko to jest ważne, ponieważ aktywacja białka spike w innych wariantach, w tym w wariancie Delta, jest zależna od TMPRSS2, który ulega dużej ekspresji w płucach w porównaniu z górnymi drogami oddechowymi.3,4

Inną krytyczną zdolnością, która została stosunkowo szybko przeanalizowana, jest ucieczka immunologiczna, co jest szczególnie ważne ze względu na stosunkowo wysoką skuteczność ostatnich szczepionek przeciwko COVID-19 w zakresie przenoszenia i ciężkiej choroby. Surowica pobrana od pacjentów zaszczepionych szczepionkami BNT162b2 (Pfizer-BioNTech) lub ChAdOx-1 (AstraZeneca) wykazała ponad 10-krotnie mniejszą neutralizację szczepu Omicron w porównaniu z Delta, chociaż pacjenci, którzy otrzymali trzecią dawkę szczepionki, mieli silniejszą odpowiedź.3

Różnice w świecie rzeczywistym

Rzadko się zdarza, aby wyniki badań translacyjnych miały tak szybki wpływ na społeczeństwo, ale ta pandemia pokazała, że badania podstawowe mogą przynieść natychmiastowe rezultaty. W tym przypadku wydaje się, że niektóre z tych wyników mogą być aktualne, ponieważ kilka badań, w tym jedno przeprowadzone przez Brytyjską Agencję Bezpieczeństwa Zdrowotnego oraz jedno przeprowadzone przez Public Health Ontario, wskazuje, że ten szczep, choć wysoce zakaźny u osób zaszczepionych, daje mniej poważne wyniki w porównaniu z wariantem Delta.5,6 Uważa się, że ponieważ wirus ma mniejszą zdolność do zakażania płuc, u mniejszej liczby pacjentów może wystąpić duszność spowodowana ciężkim uszkodzeniem płuc.4 W rzeczywistości wydaje się, że niepotwierdzone dowody sugerują, iż objawy Omicron mogą być inne niż Delta i innych szczepów. Niektórzy pacjenci najwyraźniej cierpieli z powodu silnych nocnych potów, objawu, który nie był zwykle kojarzony z innymi wariantami, i wydaje się, że mniej pacjentów doświadcza utraty węchu i/lub smaku.7 Niestety, ponieważ jest jeszcze bardzo wcześnie, nie można powiedzieć, jaki będzie wpływ tego wariantu na częstość występowania długiego COVID lub na funkcje sercowo-naczyniowe i neurologiczne.

Jeśli chodzi o to, jak Omicron będzie się rozprzestrzeniał na świecie, pewne wskazówki można znaleźć w Afryce Południowej, gdzie wariant ten został pierwotnie odkryty. Tong i wsp. opisali schemat, w którym wariant ten, prawdopodobnie obecny w RPA w październiku 2021 roku, początkowo rozprzestrzeniał się powoli obok wariantu Delta w prowincji Gauteng. Gdy wariant Omicron stał się wariantem dominującym, jego tempo rozprzestrzeniania się przyspieszyło we wszystkich pozostałych prowincjach, a w końcu wylądował w węzłach transportowych i rozprzestrzenił się na inne regiony świata. Autorzy modelowali również ryzyko na podstawie poziomu alarmowego w RPA. W kraju tym obowiązuje pięć poziomów alarmowych (od 1 do 5), przy czym poziom 5 oznacza najostrzejsze środki, w tym ścisłe zamknięcie, w którym wszyscy przebywają w swoich domach, chyba że konieczne jest wykonanie jakiejś niezbędnej usługi (np. zaopatrzenie się w artykuły spożywcze lub nagłe wezwanie do szpitala). Stwierdzili oni, że wprowadzenie poziomu alarmowego 5 w regionach wysokiego ryzyka i zezwolenie sąsiednim prowincjom na stosowanie poziomów alarmowych od 1 do 4 może potencjalnie zmniejszyć ryzyko rozprzestrzeniania się choroby o prawie 50%. Wykazano również, że zwiększenie liczby szczepień mogłoby ograniczyć rozprzestrzenianie się choroby o prawie 25%.8

Nie jest jasne, co stanie się z wirusem COVID-19, nawet w najbliższych tygodniach. Przy tak dużej zmienności genetycznej wiele osób ma nadzieję, że wariant Omicron stanowi początek końca pandemii, dzięki czemu wirus stanie się mniej śmiercionośny, a w końcu endemiczny, jak koronawirusy wywołujące zwykłe przeziębienie. Tylko czas pokaże, a do tego czasu naukowcy na całym świecie będą bacznie obserwować sytuację, aby pomóc w prowadzeniu polityki publicznej opartej na rzetelnych badaniach naukowych.

LabTAG firmy GA International jest wiodącym producentem wysokowydajnych etykiet specjalistycznychoraz dostawcą rozwiązań identyfikacyjnych stosowanych w laboratoriach badawczych i medycznych, a także w instytucjach opieki zdrowotnej.

Referencje:

  1. Venkatakrishnan et al. Omicron variant of SARS-CoV-2 harbors a unique insertion mutation of putative viral or human genomic origin. Preprint, 2021.
  2. HKUMed stwierdza, że Omicron SARS-CoV-2 może zakażać szybciej i lepiej niż Delta w ludzkich oskrzelach, ale z mniej poważną infekcją w płucach. University of Hong Kong; 2021. Dostępne pod adresem: https://www.med.hku.hk/en/news/press/20211215-omicron-sars-cov-2-infection/. Dostęp 1 stycznia 2022.
  3. Meng B et al. SARS-CoV-2 Omicron spike mediated immune escape, infectivity and cell-cell fusion. Preprint, 2021.
  4. Zhao H et al. SARS-CoV-2 Omicron variant shows less efficient replication and fusion activity when compared with delta variant in TMPRSS2-expressed cells. Emerg Microbes Infect. 2021;1-18.
  5. Badanie przypadków COVID-19 w Ontario sugeruje, że wariant Omicron nie jest tak poważny jak Delta. CTV News; 2021. Dostępny w Internecie: https://toronto.ctvnews.ca/ontario-study-of-covid-19-cases-suggests-omicron-not-as-severe-as-delta-1.5723473. Dostęp 1 stycznia 2021.
  6. Ryzyko hospitalizacji w przypadku Omicron jest niższe niż w przypadku Delta, szczepionki zapewniają dobrą ochronę - wynika z badania przeprowadzonego w Wielkiej Brytanii. CNBC News; 2021. Dostępne pod adresem: https://www.cnbc.com/2021/12/31/omicron-hospitalization-risk-upside-vaccine-protection-good-uk-study-.html. Dostęp 1 stycznia 2021 r.
  7. Czy to COVID-19, czy zwykłe przeziębienie? Oto jak to odróżnić. Today; 2021. Dostępny pod adresem: https://www.today.com/health/health/covid-19-cold-flu-tell-difference-rcna10114. Dostęp 1 stycznia 2021 r.
  8. Tong C et al. Tracking and control the spatiotemporal spread of SARS-CoV-2 Omicron variant in South Africa. Travel Med Infect Dis. 2021;102252.